آبشاران

در اینجا و در ادامه ی آموزش های زبان برنامه سازی کامپیوتر پاسکال به درس رشته در زبان پاسکال می پردازیم:

رشته ها در زبان پاسکال:متغیر های رشته ای در توربو پاسکال توسط دیتاتایپ string تعریف می شوند.جلوی string می توان عددی را داخل براکت نوشت.این عدد حداکثر تعداد کاراکترهایی است که می تواند در آن متغیر ذخیره شود را معین می نماید.

به نمونه ی زیر توجه کنید:

Var A:string[6];

Begin

A:=”book”;

End.

کامپایلر به طور خودکار طول رشته را در خانه ی صفرم ذخیره می سازد.توجه داشته باشید که خانه 5 و 6 بلا استفاده هستند ولی هیچ خطا و مشکلی بر اثر آن بوجود نمی آید.

به طور کلی متغیری مانند[ string [n در آن n عدد ثابت و مشخصی است به اندازه ی n+1 بایت حافظه اشغال می کند ( از اندیس 0 تا n) و حداکثر می تواند رشته ای n کاراکتری را در خود ذخیره کند.

نوع string  بدون اندازه معادل[ string[255 است

هنگام تعریف رشته عدد داخل براکت باید ثابت و مشخص باشد و نمی تواند متغیر باشد.

تابع sizeof در زبان پاسکال  و سی C فضایی را که یک متغیر بر حسب بایت اشغال می کند بر می گرداند.

تهیه شده توسط آبشاران دات کام

شناسه ها و کلمات کلیدی در پاسکال

آموزش برنامه سازی کامپیوتر:در ادامه ی مقالات آموزشی زبان پاسکال و در این مقاله با شناسه های و انواع آن ها در زبان برنامه نویسی پاسکال آشنا می شوید.

منظور از شناسه نام هایی است که به توابع,متغیرها و… داده می شود.توربو پاسکال حداکثر 63 کاراکتر ابتدای یک شناسه را در نظر می گیرد.اولین کاراکتر باید یک حرف یا زیر خط باشد.در نامگذاری شناسه در زبان پاسکال نمی توان blank وعلائم خاص مثل ؟ , ! , $ و … را استفاده کرد.دقت داشته باشید که از علامت زیر خط می توان استفاده کرد ولی علامت منها را نمی توان در نامگذاری ها بکار برد.این قواعد برای زبان پاسکال و سی C یکسان هستند.

نام شناسه نمی تواند از کلمات کلیدی (keyword) زبان پاسکال باشد.به کلمات کلیدی کلمات ذخیره شده (Reserved Words) نیز می گویند.کلمات ذخیره شده در پاسکال استاندارد عبارتند از:

AND,ARRAY,BEGIN,CASE,CONST,DIV,DODOWNTO,ELSE,END,FILE,FOR,FORWARD,FUNCTION,GOTO,IF,IN,LABEL,MOD,NIL,NOT,OF,

OR,PACKED,PROCEDURE,RECORD,REPEAT,SET,THEN,TO,TYPE,UNTIL,VAR,WHILE,WITH

در توربو پاسکال کلمات زیر به کلمات بالا اضافه شده اند:

ASM,COSTRUCTOR,DESTRUCTOR,EXPORTS,IMPLEMENTATION,INHERITED,INLINE,INTERFACE,LIBRARY,OBJECT,SHL,SHR,SUBJECT,STRING,UNIT,USES,XOR

در زبان پاسکال نام دو متغیر (یا یک متغیر و یک زیر برنامه) در داخل یک بلوک نمی تواند یکسان باشد.اما در دو بلوک مختلف برای دو متغیر (یا یک متغیر و یک زیر برنامه) می توان از یک نام استفاده کرد.

در زبان پاسکال حروف کوچک و بزرگ در کلمات کلیدی و شناسه ها یکسان در نظر گرفته می شود.

اما شناسه ها خود به دو دسته ی شناسه های استاندارد و شناسه های غیر استاندارد تقسیم می شوند.تعریف شناسه های استاندارد:شناسه های استاندارد کلماتی هستند که توسط کامپایلر برای منظور خاصی استفاده شده اند اما دارای این تفاوت با کلمات ذخیره شده هستند که شناسه های استاندارد را می توان دوباره تعریف و استفاده کرد.کلمات غیر استاندارد کلماتی هستند که نه از کلمات کلیدی و نه از شناسه های استاندارد هستند و می توان از آن ها برای نامگذاری متغیرها,توابع,برچسب ها و … استفاده کرد.

در اینجا لیست شناسه های استاندارد پاسکال را مشاهده می نمایید:

abs,arctan,boolean,char,chr,cos,disposeeof,eoln,exp,false,input,integer,ln,maxint,new,odd,ord,output,pack,pred,read,readln,real,reset,rewrite,round,sin,sqr,sqrt,succ,text,

strlen,true,trunc,unpack,write,writeln

توجه داشته باشید که از بین دیتاتایپ های پاسکال تنها string کلمه ی کلیدی است و بقیه مانند (byte,integer, و…) شناسه استاندارد می باشند.اگر شناسه استاندارد مجددا تعریف شود,شناسه طبق تعریف جدید عمل خواهد کرد.

تهیه شده توسط آبشاران دات کام

تابع در زبان پاسکال:شما در این مقاله که بخشی از آموزش برنامه سازی کامپیوتر با زبان پاسکال می باشد,شما با خلاصه و مقدمه ای از تابع در زبان پاسکال آشنا می شوید.

زبان پاسکال دارای دو نوع زیر برنامه به نام های پروسی جر و تابع می باشد.در زبان پاسکال قبل از نام تابع کلمه ی Function نوشته می شود.نوع خروجی تابع در آخر خط تعریف نوشته می شود.در پاسکال برای برگرداندن مقدار تابع,مقدار خروجی در نام تابع ریخته می شود.در زبان پاسکال معمولا ابتدا برنامه ی فرعی نوشته می شود و سپس قسمت اصلی برنامه.به مثال زیر توجه کنید:

Function CalArea(r : Real) : Real;

Var  S : Real;

Begin

S := 3.14*r*r;

CalArea :=s;

End;

Var  r,a : Real;

Begin

Write(‘Radius?’);

Readln(r);

a := CalArea(r);

write(‘Area=’,a);

End.

تهیه شده توسط آبشاران دات کام

آموزش برنامه سازی کامپیوتر:حال پس از آشنایی با ساختار زبان پاسکال به بررسی دستور شرطی IF در پاسکال می رسیم:

دستور if در فلوچارت با علامت لوزی نمایش داده می شود.اما بهتر است این قمست را با مثال برنامه محاسبه ی مساحت دایره ادامه دهیم:

Var r,a:Real

Begin

Write(‘Radius=?’);

Readln(r);

if r<0 then

writeln(‘ERROR’)

Else Begin

a:=3.14*r*r;

writeln(‘Area=’,a)

End

End.

در برنامه ی بالا اگر شرط اول if درست باشد,دستور جلوی then اجرا خواهد شد و اگر این شرط غلط باشد دستور جلوی else اجرا خواهد شد.دستور if ممکن است فاقد else باشد.در اینحالت اگر شرط if درست باشد دستور جلوی then اجرا می شود و اگر شرط غلط باشد دستور خط بعدی if اجرا می شود.جمله ی قبل از else نباید سمی کالن داشته باشد و اگر برای آن سمی کالن قرار دهید خطای کامپایلری خواهید داشت.در زبان پاسکال برای شرط تساوی از = و برای نامساوی از <> استفاده می شود.

ساختار پاسکال

تهیه شده توسط آبشاران دات کام

در اینجا پس از آشنایی با زبان برنامه نویسی پاسکال (برنامه سازی کامپیوتر)به بررسی ساختار پاسکال می رسیم.ابتدا به آموزش در مورد خطاهای پاسکال باید گفت:در زبان برنامه نویسی پاسکال و همچنین زبان سی C سه نوع خطا وجود دارد:

1-خطاهای گرامری دستوری برنامه که اگر برنامه دارای این خطا باشد تبدیل به کد ماشین نمی شود.به این نوع خطا ها خطاهای Compile Time Errors و یا خطاهای Syntax نیز می گویند.

2-خطاهایی که در زمان اجرای برنامه رخ می دهد,مثلا اگر شما عددی را بر صفر تقسیم کرده باشید,به این خطاها Run-time errors می گویند.

3- خطاهای منطقی ویا Logical Errors که هنگام اجرای برنامه و یا در هنگام کامپایل پیامی به شما نمی دهند ولی شما پاسخی از برنامه می گیرید که انتظار آن را ندارید.

ساختار زبان پاسکال(برنامه سازی پاسکال):

در زبان پاسکال حروق کوچک و بزرگ با هم فرقی ندارند,برخلاف زبان سی C که به حروف کوچک و بزرگ حساس است.در خط اول برنامه,اغلب نام برنمه که اختیاری است بعد از کلمه ی کلیدی program آورده می شود.خط اول برنامه عنوان یا هدر نامیده می شود.آوردن خط اول در پاسکال اجباری ولی در توربو پاسکال اختیاری است.در انتهای خطوط برنامه باید علامت ; نوشته شود.بعد از Begin نباید سمی کالن نوشته شود هرچند از اگر سمی کالن قرار دهید خطایی رخ نمی دهد و بعد از END آخر برنامه نقطه قرار می گیرد.نوشتن سمی کالن برای جمله ی قبل از END اختیاری است.توضیحات در زبان پاسکال در { } یا  (* *) نوشته می شود.توضیحات تنها برای نشان دادن هدف برنامه یا دستور مورد نظر است و توسط کامپایلر نادیده گرفته می شود.متغیر ها بعدا ز کلمه ی کلیدی VAR در ابتدای برنامه تعریف می شوند.برای تعریف متغیر ابتدا نام متغیر و سپس نام دیتاتایپ آورده می شود:

VAR I:Integer;

در زبان پاسکال در یک خط می تواند چند متغیر از یک نوع را همزمان تعریف کرد.برنامه پاسکال دارای قسمت اصلی و یا بلوک است که ابتدای آن با Begin و انتهای آن با END مشخص می شود.دستور Write در زبان پاسکال برای نمایش پیام و یا محتویات متغیر ها  بر روی مانیتور استفاده میشود.در پاسکال پیام ها داخل علامت تک گیومه نوشته می شوند و هر چه داخل تک گیومه باشد عینا روی صفحه مانیتور چاپ می شود.در پاسکال دستور Write پیام را نوشته و مکان نما جلوی پیام در همان خط باقی می ماند,اما دستور writeln پس از چاپ پیام مکان نما را به خط بعدی می برد.برای خواندن از کیبورد از دستور Read یا Readln استفاده می شود.

تهیه شده توسط آبشاران دات کام

در این مقاله شما با مبحث برنامه سازی کامپیوتر و زبان برنامه نویسی پاسکال آشنا می شوید.برنامه سازی کامپیوتر نام یکی از دروس دانشگاهی رشته ی نرم افزار کامپیوتر است.پاسکال چیست؟

پاسکال یک زبان سطح بالا و ساخت یافته (structual) می باشد.تعریف ساختیافته:یعنی در زبان پاسکال برنامه به کمک توابع بع بخش های مجزا تقسیم می شود و در نوشتن برنامه از مفهوم بلوک استفاده می گردد.در زبان پاسکال هر بلوک مابین Begin و End قرار می گیرد و حکم یک جمله را دارد.حتی الامکان از دستورات پرش استفاده نمی شود.زبان های Pascal پاسکال,Ada,Modula-2,C ساختیافته می باشند و زبان های FORTON,BASIC,COBOL غیر ساختیافته هستند.

مزایای ساخت یافته:از آنجاییکه این روش موجب می شود که برنامه به اجزای کوچکتر تقسیم شود,در این روش نوشتن و توسعه و همچنین اشکال یابی برنامه ساده تر است.خواندن و درک برنامه نیز آسان تر می باشد.

زبان پاسکال قابلیت Modular programming  (مدولار) دارد.این قابلیت چیست؟یعنی می توان برنامه را به قسمت های مجزا تقسیم کرد که اطلاعات هر قسمت در دید قسمت دیگر نباشد.مزایای این قابلیت اینست که نوشتن برنامه را ساده تر و وضوح آن را بیشتر می کند.همچنین موجب ساده تر شدن عیب یابی برنامه می شود.

تهیه شده توسط آبشاران دات کام