تمرینات ماشین های الکتریکی متناوب (Ac)
تمرین 1 :
زاویه ی شیار وضریب توزیع را برای یک ماشین 4 قطب با 36 شیار و سه فاز بدست اورید ؟
شیار به ازائ قطب هر فاز

تمرین 2 :
یک سیم پیچ 4 قطب با 48 شیار مفروض است ، اگرسیم پیچ سه فاز بوده وسیم پیچی وتری باندازه ی یک شیار باشد
را حساب کنید . شیار
=گام کامل
![]()
تمرین 3 :
سیم پیچ یک ژنراتور سه فاز 6 قطب که استاتور آن دارای 72 شیار است مفروز است تعداد پیچک ها در هر گروه 4 و وتر سیم پیچ بمیزان دو شیار است . اگر کل حلقه های هر فاز 108 و فرکانس Hz 50 باشد شار لازم برای تولید ولتاژ 240 ولت را تعین کنید ؟
![]()
![]()
![]()
پروژه 1:
یک ماشین سه فاز Hz 50 با P=2k (k=1-10 ) قطب وq=2-10 (تعداد شیار بازاء قطب بازاء فاز) و بازاء (کوتاهی گام1-10)
مفروضست . بازاء هارمونیک های فرد مرتبه ی اول تا21 برنامه ای بنویسید که مقادیر
را محاسبه کرده و مقادیر حاصله را در جدولی ثبت نماید.
حل مسائل
1- یک ژنراتور سه فازHz 50 با مقاومت 0.025 اهم و اندوکتانس mH 0.4 بازاء هر فاز مفروضست . موج e.m.f بی باری شامل هارمونیکهای سوم ونهم وپانزدهم است که دامنه انها 4%و2%و105%هارمونیک اصلی است . مطلوبست جریان گردشی درسیم پیچی مثلث در حالت بی باری وقتی که دامنه تحریک e.m.f هارمونیک اصلی 850 باشد؟
حل:
![]()
![]()
![]()
![]()
2- یک ماشین جریان متناوب سه فاز (آسنکرون) با p=4 قطب و
شیار استاتور و
شیار در روتور مفروض است.تعداد شیار به ازای قطب و به ازای فاز استاتور و روتوربه ترتیب
و
گام سیم پیچی استاتور و روتور 1 به 9 است.ضریب توزیع و ضریب گام سیم پیچی روتور واستاتور را حساب کنید.
اگر توزیع چگالی شار ماشین در فاصله هوایی به صورت
باشد و قطر آرمیچرd و l طول محوری هسته آرمیچر و p تعداد قطب ها باشد عبارتی برای شار هر قطب بدست آورید.
چه مقادیری باشند تا شار هر قطب مستقل از شار هارمونیک ها باشد اگر
مقادیر حاصله از فرض قبل باشند شار هر قطب نیز 0.0112 وبر باشد مقدار r.m.s القایی در هر سیم را در فرکانس 25 hz حساب کنید.
حل:
= گام کامل رتور
گام کامل استاتور
![]()
(
) 
![]()

![]()
![]()
![]()
3-شار اعمال شده به سیم پیچ یک ژنراتور سه فاز با اتصال ستاره به صورت زیر است:
![]()
اگر سیم پیچ دارای 12 شیار به ازای هر قطب و یک طبقه و گام شیار 1 به 9 باشد مقدار R.M.S ولتاژ خط و فاز را بدست آورید. سرعت ماشین r.p.m 1000 و تعداد قطب ها 6 و عده حلقه ها ی هر پیچک 40 است .
حل: و
گام پیچک=sشیار گام کامل=شیار12 ![]()
![]()
تعداد پیچک هر فاز
تعداد پیچک=/2تعداد شیار =36
480=40*12= عده حلقه های هر فاز
توزیع چگالی شار در فاصله هوایی یکموتور اسنکرون بشرح زیر است:
سیم پیچ موتور کلا دارای 48 پیچک و هر پیچک دارای 6 حلقه است و شار کل 64mwbچنانچه داشته باشیم
و فرکانس اصلی 50hz باشد. ضریب اعوجاج هارمونیک را بدست آورید.
منبع:جزوه ی دانشگاهی خودم (مدرس:مهندس ثابت مرزوقی)
جا داره از دوستانی که در تایپ جزوه همکاری کردند تشکر کنم.
MATLABمعرفی و کاربرد نرم افزار متلب
چرخ دنده چیست؟ معرفی انواع چرخ دنده
ماتریس معکوس یا ماتریس وارون-آموزش ریاضی
ضریب توزیع سیم پیچ آموزش ماشین الکتریکی
در ماشین های الکتریکیac سیم پیچ های آرمیچر در یک شیار متمرکز نیست بلکه در فاصله هوائی به طور یکنواخت توزیع شده اند. مزایای توزیع سیم پیچ در شیارها عبارت است از:
الف)کاهش هارمونیک های موج نیروی محرکه ی القائی ایجاد شده که موجب تشابه این موج به یک موج سینوسی می شود.
ب) استفاده کامل از آهن و مس
ج) استحکام مکانیکی بیشتر سیم پیچ برای بدست آوردن یک رابطه ی کلی برای ضریب توزیع استاتور شکل 5 را با 2 شیار در نظر می گیریم.

در این شیارها یک سیم پیچ یک طبقه (در هر شیار یک ضلع سیم پیچ) سه فاز ،دو قطب نشان داده شده است. ما توزیع شار سینوسی در لحظه نشان داده شده هادی (1) بوسیله حداکثر شار
قطع می شود و نیروی محرکه
حداکثر است که مقدار
آن
با یک بردار نشان داده می شود. هادی 2 با شار
که کمتر از
است قطع شده است. بنابراین نیروی محرکه در هادی 2 با فاز که مولفه عمودی آن
است مساوی مقدار
در هادی 2 است،
از
باندازه
با شیارهای مجاور فاصله دارد. این زاویه گام شیار نام دارد(
زاویه مکانیکی
یا
زاویه الکتریکی) چنانچه تعداد شیار 18 باشد داریم: (تعداد شیار به ازای قطب به ازای فاز)![]()
![]()
که سه پیچک متعلق به فاز زیر یک قطب به صورت سری وصل شده است. فرض می کنیم سیم پیچ با کامل باشد
= تعداد قطب/تعدادشیار = دهنه پیچک
اگر یک بازوی پیچک در شیار 1 باشد بازوی دیگرش درشیار 10 باشد اضلاع پیچک 1و10 حداکثر نیروی محرکه را دارند مانند (
در شکل 5) چون زیر مرکز قطب بوده و حداکثر شار قطب را آن طور که در لحظه شان داده معلوم است ،قطع، جهت دوران روتور درجهت عقربه های ساعت . برای اینکه نیروی محرکه القایی پیچک های 1و10 با هم جمع شوند آن ها به صورت سری به هم وصل شده اند (شکل د- 6) در امتداد قائم نشان داده شده است. نیروی محرکه القایی در پیچک ها ی 1 و 2 برار
هستند که با bc مشخص شده است که از موقعیتی که دران حداکثر e.m.f رخ می دهد باندازه یک گام شیار (
) جابجایی فاز داده شده است . مولفه ی قائم bc مقدار r.m.s در سیم پیچی 11-2 می باشد. مشابه روند فوق نیروی محرکه
که باcd نشان داده شده که با مقدار ماکزیمم 2
اختلاف فاز دارد .

یا در حالت کلی q پیچک مجموع بردارهای و ab و bc وcd و … برابر ad است (q تعداد شیار) .
عمود منصف های بردارهای ab و bc و cd درo به هم می رسند و نقات a وb وc وd روی یک دایره به شعاع oaقرار دارند . حال خط های عمود oc و of در مثلث های obc و oad در نظر می گیریم
ab=bc=cd=2be=2r sin
![]()
جمع عددی q بردار خواهد شد
qr sin2
ومجموع برداری آنها
ad=2r sin
نسبت مجموع برداری نیروهای محرکه به مجموع جبری آنها را ضریب توزیع می گویند که بنابراین خواهد شد: 
چنانچه موج شار سینوسی کامل نباشد و دارای هارمونیک های فرد باشد (در شکل الف-6 هارمونیک سوم نشان داده شده است). در این صورت برای هارمونیک nام زاویه گام شیار
خواهد بود بنابراین ضریب توزیع nامین هارمونیک خواهد شد
هنگامی که که گام شیار کمتر از 15 باشد (یا شیار در قطب در فاز بزرگ باشد) ضریب توزیع به رابطه زیر نزدیک می شود: 
ضریب کوتاهی گام نیز برای هارمونیک n ام خواهد شد![]()
مزایای استفاده از سیم پیچ با گام کسری:
الف) کاهش مصرف مس در اتصالات پیشانی که کاهش قیمت را سبب می شود.
ب) کاهش هارمونیک ها که در موج نیروی محرکه که باعث موج سینوسی خواهد شد.
در ژنراتورهای سه فاز های هارمونیک سوم میشوند یا گام پیچک 3/2 انتخاب می شود. هارمونیک پنجم با کوتاهی گام به میزان5/4و هارمونیک هفتم با کوتاهی گامو87 .0=7/6 حذف می شوند.انتخاب گام 0.83=6/5حدواسط دو عدد ضریب گام هارمونیک پنجم و هفتم را به258 .0و258 .0- می رساند که به میزان25% مقدارشان در گام کامل خواهند بود. بنابراین گام پیچک برابر150 درجه خواهد شد.
نتیجه گیری کلی :
با بررسی انجام گرفته مقادیر نیروی محرکه برای هارمونیک اصلی و سوم ….. n ام خواهد شد
,
,
,
, ![]()
که
,
است و بنا براین
![]()
dقطر فاصله هوائی Lطول هسته آرمیچر است.
![]()
منبع:جزوه ی دانشگاهی خودم (مدرس:مهندس ثابت مرزوقی)
جا داره از دوستانی که در تایپ جزوه همکاری کردند تشکر کنم.
MATLABمعرفی و کاربرد نرم افزار متلب
چرخ دنده چیست؟ معرفی انواع چرخ دنده
ماتریس معکوس یا ماتریس وارون-آموزش ریاضی
نیروی محرکه القایی,مهندسی برق صنعتی
چنانچه می دانیم اگر یک سیم به طول l با سرعت v در میدانی با چگالی B حرکت کند در دو سر آن نیروی محرکه ای القا می شود که مقدار آن:![]()
در ماشین های متداول چگالی شار در فاصله هوایی توزیعی متقارن دارند(موج غیر سینوسی با هار مونیک های فرد). چنانچه فقط هارمونیک اصلی در نظر گرفته شود با توجه به آنکه است مقدارنیروی محرکه ی هر سیم خواهد شد: ![]()
اگر سیم یک ضلع یک حلقه سیم پیچ باشد که بر روی ارمیچر به شعاع r قرار گرفته شود عبارت سرعت و شار هر قطب خواهد شد ![]()
![]()
با توجه به آنکه
گام قطب است بنابراین![]()
از طرفی مقدار شار هر قطب خواهد شد:![]()
وبا توجه به توزیع سینوسی چگالی شار ![]()
بنابراین ![]()
![]()
در مورد یک پیچک با گام کامل (اختلاف فاز دو ضلع پیچک
درجه الکتریکی باشد)چنانچه تعداد حلقه های پیچک
باشد ولتاز لحظه ای در دو ظلع پیچک عبارت است از :
![]()
بنابراین ولتاژ در دو سر پیچک خواهد شد ![]()
![]()
مقدار موثر ولتاژ خواهد شد:
![]()
در مورد پیچک با گام کوتاه(وتری) که فاصله دو ضلع پیچک کمتر از
است، ولتاژ القایی دو ضلع پیچک با هم برابرند ولی چون دهنه پیچک
است(
) پس داریم:
![]()
که مقدار
را ضریب کوتاهی گام می نامند بنابراین ![]()
منبع:جزوه ی دانشگاهی خودم (مدرس:مهندس ثابت مرزوقی)
جا داره از دوستانی که در تایپ جزوه همکاری کردند تشکر کنم.
MATLABمعرفی و کاربرد نرم افزار متلب
چرخ دنده چیست؟ معرفی انواع چرخ دنده
ماتریس معکوس یا ماتریس وارون-آموزش ریاضی
میدان مغناطیسی گردان
یکی از کاربردهای سیستم های چند فاز خصوصا سه فاز،کاربرد آنها در سیستم مغناطیسی گردان است.
یک میدان مغناطیسی گردان سیستمی است که جمع برداری القای مغناطیسی(شار) از حیث مقدار ثابت وبا سرعت زاویه ای دوران کند
میدان مغناطیسی یک سیم پیچ شامل جریان سینوسی:

شکل(2) را در نظر می گیریمکه یک سیم پیچ بوده و با یک جریان سینوسی
تحریک می شودمیدان مغناطیسی با یک بردار B مشخص می شود. جهت B به جهت پیچیدن سیم پیچ و جهت جریان عبوری از آن در هر لحظه از زمان بستگی دارد.فرض می کنیم S ابتدای سیم پیچ و F انتهای سیم پیچ باشد و جریان از S وارد و از F خارج شود. در فاصله زمانی 0 تا
<چنانچه B را مورد بررسی قرار دهیم در نیم سیکل مثبت (
,0) جهت B به طرف بالا بوده و مقدار آن بین صفر تا
ذکه در زاویه
حاصل می شود به طور نوسانی تغییر خواهد کرد.در نیم سیکل منفی (
) که بردار B به طرف پایین است و مقدار آن به طور نوسانی تغییر خواهد کرد بنابراین میدان حاصله از عبور جریان تک فاز از یک سیم پیچ نوسانی است و مکان آن محور سیم پیچ است.
تولید میدان مغناطیسی گردان :
فرض کنیم سه پیچک طوری قرار گیرند که محورهای آن ها نسبت به هم زاویه ی 120بسازند(شکل الف-3)این سه سیم پیچ را به یک طبع سه فازه متقارن که معادلات آن ها به صورت زیر است،وصل می کنیم:
در شکل ب-3 نمایش لحظه ای جریان ها رسم شده است. طبقه آنچه در قبل مطرح شد هر جریان تولید یک میدان بیضی در امتداد محور خود مینماید.فرض می کنیم برای پیچک اول 1+ وبراب پیچک دوم2+ وپیچک سوم 3+ باشد اندوکسیون پیچک اول
وپیچک دوم
وپیچک سوم
در نظر گرفته میشود.
سه اندکسیون را به ازای
رسم می کنیم که الف-4 به ازای
و ب-4 به ازای
و ….. می باشد.

چنانچه ملاحظه می شود با افزایش زمان بردار مغناطیسی منتجه از حیث مقدار ثابت باقی می ماند و مقدار آن5/1
است و با سرعت زاویه ای
می چرخد این را میدان منتجه را مغناطیسی گردان گویند که در ساختار ماشین های جریان متناوب مورد استفاده قرار می گیرد.
بحث کلی را میتوان به ازای n منبع جریان که به منبعی با اخنلاف فاز زمانی
تغذیه می شوندو n منبع نیز با اختلاف مکانی
قرار گرفته باشند تعمیم داد که میدان دواری با منتجه
حاصل می شود.
منبع:جزوه ی دانشگاهی خودم (مدرس:مهندس ثابت مرزوقی)
جا داره از دوستانی که در تایپ جزوه همکاری کردند تشکر کنم.
MATLABمعرفی و کاربرد نرم افزار متلب
چرخ دنده چیست؟ معرفی انواع چرخ دنده
ماتریس معکوس یا ماتریس وارون-آموزش ریاضی
رابطه زاویه ی الکتریکی و زاویه مکانیکی
یک سیستم ساده طبق شکل 1 را در نظر می گیریم که دارای دو قطب P و N می باشد و فرض می کنیم روتور آن دارای یک حلقه سیم پیچ باشد چنانچه روتور با سرعت nدور در ثانیه حرکت حرکت کند، ولتاژ متناوبی در خروجی داریم (دو سر جارو بک) بنابراین برای هر دو گردش روتور در ثانیه تعداد سیکل های نیروی محرکه برابر یک خواهد بود . بنابراین
سیکل:n دور در ثانیه:f
f=n

حال چنانچه تعداد قطب ها ب4 افزایش یابد، طبق شرایط قبل تعدادسیکل ها به ازای هر دو گردش روتور 2 خواهد شد یعنی f=2n و به طور کلی اگر ماشین p قطب داشته باشد
خواهد بود . چنانچه n را بر حسب دور بر دقیقه و تعداد قطب ها را بر حسب جفت قطب نشان دهیم خواهیم داشت f=60P یعنی فرکانس نیروی محرکه القایی و تعداد قطب ها و سرعت گردش به صورت روابط فوق به هم مربوطند. بنابراین اگر سیم پیچ ثابت باشد وتحریک باسرعت n حرکت وتعداد قطب های تحریک p باشد نیرومحرکه ای درسیم پیچ ها القا می شود که فرکانس آن از رابطه ی * حاصل خواهد شد(ماشین سنکرون)بنابراین برای یک ژنراتور با فرکانس 50hzبر حسب تعداد قطب ها سرعت روتور طبق جدول زیر است:
تعداد قطب 2 4 6 8 10 12 16 20 30
دور بر دقیقه 3000 1500 1000 750 600 500 375 300 200
طرفین رابطه ی فوق را در
ضرب می کنیم. در نتیجه ![]()
(فرکانس زاویه ای الکتریکی) و
(فرکانس زاویه ای مکانیکی)است بنابراین
خواهد شد. چنانچه بخواهیم وضعیت مکانی روتور و سیکل نیروی محرکه را در زمان t بدست اوریم رابطه ی اخیر را درt ضرب می کنیم نتیجتا
که
زاویه ی الکتریکی و
زاویهی مکانیکی خواهد بود.بنابراین ![]()
منبع:جزوه ی دانشگاهی خودم (مدرس:مهندس ثابت مرزوقی)
جا داره از دوستانی که در تایپ جزوه همکاری کردند تشکر کنم.
MATLABمعرفی و کاربرد نرم افزار متلب
چرخ دنده چیست؟ معرفی انواع چرخ دنده
ماتریس معکوس یا ماتریس وارون-آموزش ریاضی
سرفصل های حفاظت الکتریکی
1-مقدمه ای بر حفاظت سیستم های الکتریکی
4-سیستم حفاظتی واحد و غیر واحد
5-سیستم حفاظت الکتریکی اصلی و پشتیبان
7-روی هم قرار گرفتن نواحی حفاظتی یا زون بندی
9-رله های الکترومکانیکی-استاتیکی(الکترونیکی)-میکروپروسسوری-دیستانس
10-رله های جریانی و انواع مشخصه ی عملکرد
12-نحوه ی اتصالات مختلف در سیستم های حفاظتی O.C و E.F
13-حفاظت جریان زیاد با عنصر سریع (High Set)
14- رله های جریان زیاد جهت دار (OC/EF)
16-حفاظت دیفرانسیل(Diffrantiol Protection)
17-اصول تنظیم و هماهنگی رله های جریان زیاد با مشخصه ی عملکرد معکوس
18-بررسی شرایط مختلف خطا در سیستم حفاظت دیفرانسیل
19-پایدار سازی حفاظت دیفرانسیل
20-حفاظت سیم پیچ های ژنراتور در مقابل اتصالی های فازی با استفاده از حفاظت دیفرانسیل معمولی
21-حفاظت سیم پیچ های استاتور در مقابل خطاهای فاز به زمین و در مقابل اتصالی در بین دورهای یک کلاف
MATLABمعرفی و کاربرد نرم افزار متلب
چرخ دنده چیست؟ معرفی انواع چرخ دنده
ماتریس معکوس یا ماتریس وارون-آموزش ریاضی























