فاصله ی زمانی هماهنگ حداقل فاصله ی زمانی لازم بین عملکرد دو رله ی اصلی و پشتیبان می باشد.
فاصله ی زمانی هماهنگ برای رله های جریانی به عوامل زیر بستگی دارد:
1-زمان قطع کلید قدرت:با توجه به اینکه عمل خاموش سازی قوس داخل محفظه ی کلید ها ,جدا شدن کنتاکت های متحرک از ثابت ,زمان ارسال سیگنال قطع از بوبین قطع کلید تا تبدیل آن به قطع یا عملکرد مکانیکی و… که مجموعا باعث یک قطع موفق می شود در کلید های قدرت بسته به سطح ولتاژ و شرایط خاص سیستم های مورد استفاده,زمان مشخصی که جهت لحاظ این زمان قطع کلیدهای مختلف در هماهنگی بین رله های یک سیستم بصورت نرمال در نظر گرفته می شود tCB =100ms می باشد.
2-زمان خطای CT و رله:
با توجه به مساله ی وجود کلاس دقت و اشباع و همین طور خطاهایی که در عملکرد رله های مختلف است اعم از درصد خطای محاسباتی و یا حد دقت مقدار تنظیم شده Io (جریان تنظیم پایه) و … با عث ایجاد یک خطا در سیستم های حفاظتی مختلف می شود.لازم است جهت پوشش این خطا آن را بصورت یک فاصله ی زمانی در محاسبات وارد نمود.این زمان که با terror نشان داده می شود برابر 150ms می باشد.
3-مساله ی over shut زمان آن:
over shut مدت زمانی است که بطور کلی در کلیه ی رله ها اعم از الکترونیکی,اکترومغناطیسی,میکروپروسسوری که ناشی از اینرسی آن هاست,رله پس از برداشته شدن جریان خطا و به طبع آن گشتاور ناشی از آن به مسیر خود ادامه داده و عنصر متحرک آن (دیسک یا قاب گردان)فورا پس از خطا نمی ایستد.tot =50ms
4-زمان درصد اطمینان جهت ایجاد قابلیت اطمینان بیشتر:
جهت ایجاد هرگونه موارد احتمالی و سایر خطاها,یک فاصله ی زمانی را جهت اینگونه موارد در نظر می گیرند.این فاصله ی زمانی حدودا 100ms است و آن را با ts=100ms نمایش می دهند.
در شبکه های با تغذیه از دو سو یا چند سو که امکان عبور جریان از هر دو سمت رله وجود رله وجود دارد,به منظور ایجاد هماهنگی در رله ها و جلوگیری از اختلال عملکرد در رله ها یعنی جدا سازی صحیح منطقه ی خطا از رله های جهت دار که تنها به یک جهت جریان حساس می باشند استفاده می شود.در پست ها معمولا باید در ورودی از رله های جهت دار استفاده کرد.
جهت برگشت توان:![]()
در خطاهای نزدیک به رله و خصوصا خطاهای سنگین و نزدیک به منابع تغذیه ی سیستم ,علیرغم این که زمان عملکرد رله معکوس پایین می باشد اما تحت شرایطی این زمان لازم است به مقدار حداقل خود برسد.در این مواقع عملا مشخصه ی عملکرد رله می بایستی مطابق شکل بالا تصحیح شود.برای این منظور از یک عنصر High Set یا H.S به صورت مجزا که در داخل رله تعبیه می شود استفاده می گردد.
شکل ساختمان ساده ی این عنصر مطابق شکل زیر می باشد.
رله و حفاظت الکتریکی:اتصالات مختلف در سیستم های حفاظت الکتریکی
الف)نحوه ی اتصال رله های O.C به صورت مجزا
ب)نحوه ی اتصال حفاظت E.F
ج)حفاظت زمین و فاز با هم
د)حفاظت زمین و فاز بهینه
1-تنظیم زمانی رله (T.S.M):

جهت تنظیم زمانی رله با دور یا نزدیک نگه داشتن کنتاکت (تیغه) متحرک در ابتدای شروع کار رله از ترمینال های ثابت استفاده می شود.ضریب تنظیم زمانی رله را با T.S.M نشان داده و مقدار تنظیم آن از 0.05 الی 1 از قدم های 0.05 (Step) وجود دارد.
2-تنظیم جریانی (Plug Setting):
P.S

جهت انجام تنظیم جریانی که با کمیت P.S نشان داده می شود تعداد دور سیم پیچ های جریان رله به وسیله ی یک زبانه ی متحرک در مدار قرار گرفته و یا از مدار خارج می شود.مقدار محدوده ی P.S برای رله های جریان زیاد فازی (Over Current) از 50 تا 200 درصد و برای رله های جریان زیاد زمین (earth fault) از 10 تا 40 درصد می باشد.قدم های P.S یا Step های P.S در رله های Over Current برابر 0.25 و در رله های earth fault برابر 0.1 می باشد.
رله های جریانی:
رله های جریانی که از ساده ترین نوع رله های حفاظتی به شمار می روند,همان طور که قبلا توضیح داده شد حساس به مقدار جریان اندازه گیری شده بوده و در صورتی که مقدار جریان ورودی به رله از حد مشخصی که به جریان تنظیم یا جریان ستینگ (Isetting) معروف است,بیشتر شود رله عمل خواهد کرد.به صورت عمده رله های جریانی که در این جا منظور رله های جریان زیاد می باشد (over current) به دو سته تقسیم می شوند:
1-رله های جریان زیاد با مشخصه ی عملکرد ثابت
2-رله های جریان زیاد با مشخصه ی عملکرد معکوس

معمولا جریان تنظیم عملکردرله های جریانی برابر (1.2_1.3) برابر جریان نامی شبکه تعریف می شود.
اشکال رله ی جریانی با مشخصه ی عملکرد ثابت با توجه به شکل بالا به این ترتیب است که به ازای خطاهای نزدیک تر به منبع که اصولا دارای سطح اتصال کوتاه بالاتر نیز می باشند به دلیل بالا بودن زمان تنظیم رله ها,مشکل زا بوده و عملا این رله ها در سطوح حفاظتی بالاتر غیر قابل استفاده می باشند.یکی از راه های رفع این مشکل استفاده از هماهنگی جریانی می باشد.
منظور از هماهنگی جریانی این است که زمان عملکرد کلیه ی رله ها را یکسان در نظر گرفته و جریان تنظیم عملکرد رله ها را هر چه به سمت منبع نزدیک تر می رویم بیشتر انتخاب می کنیم.اما روش دوم و روش موثر جهت حل این مشکل استفاده از رله های جریان زیاد با مشخصه ی عملکرد معکوس می باشد.
2-رله های جریان زیاد با مشخصه ی عملکرد معکوس:
1-رله های الکترومکانیکی:
در این نوع رله ها که شکل ساختمان داخلی آن به طور ساده در شکل نمایش داده شده است,به طور کلی بر اساس ایجاد حرکت مکانیکی در قطعات متحرک ناشی از میدان الکترومغناطیسی و تبدیل آن به نیروی الکتریکی انجام می شود که عموما این نیروی الکتریکی در اثر عبور جریان یا ولتاژ در یک یا دو یا چند سری سیم پیچ به وجود می آید.
به عنوان مثال در شکل ممان (گشتاور) ایجاد شده بر روی قاب گردان که متناسب است با مقدار جریان لحظه ای I1و اندوکتانس ایجاد شده توسط جریان I2 در فاصله ی هوایی و همچنین موقعیت قرارگیری روتور یا آرمیچر.
مطابق رابطه ی فوق لزوما در رله های الکترومکانیکی به صورت چرخشی نبوده و به صورت حرکت های دیگری مانند حرکت مکانیکی نیز می باشد.
2-رله های استاتیکی:
اصول عملکرد رله های استاتیکی (یا الکترونیکی) بر اساس نیمه هادی ها و خصوصا آپ امپ ها طراحی شده است.
چند نمونه از کاربردهای آپ امپ:
-خاصیت تقویت کنندگی
-خاصیت انتگرال گیری
ادامه “رله های الکترومکانیکی-استاتیکی(الکترونیکی)-میکروپروسسوری-دیستانس” »
انواع رله های معروف عبارتند از:
1-رله های جریانی:
الف)جریان زیاد:
خطاهای فازی (Over Current Relay),O/C
خطاهای زمین (Earth Fault Relay),E/F
ب)جریان کم:
U/C (Under Current Relay)
2-رله های ولتاژی:
O/V,(Over Voltage) ولتاژ زیاد
U/V,(Under Voltage) ولتاژ کم
U=0,(Zero Voltage) ولتاژ صفر
(Unbalance Voltage) عدم تعادل ولتاژ
3-رله های فرکانسی:
فرکانس کم (Under Frequency)
فرکانس زیاد (Over Frequency)
4-رله های جهت دار (Directional Frequency)
5-رله های جریان جهت دار:
جریان زیاد زمین (Dir U/F)
جریان زیاد فازی (Dir U/C)
جریان زمین زمین (Dir O/C&E/F)
6-رله های توان:
قدرت کم
قدرت زیاد
7-رله های تفاضلی (دیفرانسیل) (Differential)
8-رله های امپدانس:
رله های دیستانس (Distance)
9-رله های حراراتی:
بیمتال (دوفلزی)
رله چیست؟
تعریف :رله اصولا به دستگاهی گفته می شود که در اثر تغییر کمیت الکتریکی یا فیزیکی خاص تحریک شده و نهایتا موجب به حرکت درآمدن و یا به کار افتادن دستگاه های الکتریکی دیگر می شود (منظور قطع یا وصل الکتریکی است).اگر رله جهت حفاظت دستگاه های الکتریکی به کار برده شود,رله ی حفاظتی نامیده می شود.رله ها در گروه تقسیم بندی می شوند که عبارت است از:
1-رله های پرایمری (اولیه)
2-رله های زکوندری(ثانویه)
1-رله های پرایمری(اولیه):به رله ای گفته می شود که سیم پیچ تحریک آن مستقیما در مدار قدرت قرار می گیرد.
2-رله های زکوندی(ثانویه):به رله ای گفته می شود که سیم پیچ تحریک آن به صورت مستقیم در شبکه ی قرار نمی گیرد,بلکه به صورت با واسطه از طریق ترانسفورماتورهای جریان یا ولتاژ به مدار اصلی قدرت متصل می شود.
شکل الف-مدار ساده ی یک سیستم حفاظتی با رله ی پرایمری
شکل ب-مدار ساده ی یک سیستم حفاظتی با رله ی زکوندری
روی هم قرار گرفتن نواحی حفاظتی (زون بندی):
روی هم قرار گرفتن نواحی حفاظتی که بیشتر در سیستم های حفاظت واحد معنا پیدا می کند,بدین معنی است که جهت پوشش کامل قطعات و تجهیزات سیستم فشار قوی لازم است مرزهای ناحیه ای (که به طور خلاصه منظور محل قرارگیری C.T ها می باشد) به گونه ای قرار داده شود که هیچ نقطه ای از شبکه ی قدرت بدون حفاظت باقی نماند.عملا این کار با روی هم افتادن لایه های سیستم های حفاظتی مجاور انجام می شود و Over Lap نامیده می شود.
شکل الف-زون بندی غلط
شکل ب-زون بندی صحیح